Buiten Hokjes bloggen mag

Alles mag — in denken, voelen en onderzoeken — als het je helpt om uit oude, schadelijke patronen te breken. Ruimte voor nieuwe inzichten vraagt soms dat we vastgeroeste denkkaders loslaten. Niet om het oude toe te laten, maar om iets nieuws mogelijk te maken.
— Vrij naar Paul Feyerabend, Against Method (1975)

Als kind voelde ik me nooit ergens écht thuis. Niet bij mijn gezin van herkomst, of op de lagere school, en ook later niet in het beroepsonderwijs. Ik was verlegen, hooggevoelig, en stelde vragen die volwassenen vaak lastig vonden. Mijn manier van in de wereld zijn, zoals blijven doorvragen en blijven voelen, werd door anderen vaak als lastig ervaren.

Op mijn 36ste op de Erasmus Universiteit was de eerste keer dat ik me ergens helemaal thuis voelde. Ik volgde er de studie filosofie. Er liepen soortgenoten rond en ik dacht: hé, er zijn meer mensen zoals ik. Het is de plek waar diep nadenken, twijfelen, en alles van meerdere kanten bekijken je geen lastig persoon maakte, maar een potentieel filosoof. Denken ervaar ik als een bezigheid die veel voldoening geeft.

Awee Prins en Henk Oosterling, met hun fenomenologische en differentiële denken, gaven me taal voor wat ik al voelde. Eigenlijk had ik, vanuit de manier waarop ik de wereld ervoer, filosofie als eerste keus moeten krijgen. Maar dat kon niet door omstandigheden die onderdeel van mijn persoonlijke ontwikkeling waren. Het minst dominant daarin was nog dat mijn ouders vonden dat ik een goede boterham moest kunnen verdienen. Filosofie valt dan af net als kunst.

Neurodivergentie

De grootste barrière was het gegeven dat ik mij ontwikkelde vanuit een niet-erkende en begrepen neurodivergentie, wat me niet doorsnee maakt. De daaruit voortvloeiende emotionele beschadiging, zoals geslaagde gaslighting door een leerkracht, hakte er diep in. Mijn vader deed hier nog een schepje bovenop door te verwijzen naar familieleden die daadwerkelijk genoodzaakt werden om in GGZ-instituties te leven vanwege psychotische gevoeligheden.

Op het moment dat iets in ons gezin hem niet beviel, dan verwees hij naar de overeenkomsten met deze familieleden. Dat minachtende taalgebruik van hem landde niet bij mijn broers en zus die het als onbelangrijk weg wuifde. Ik had inmiddels een onzichtbare landingsbaan die de gaslightende leerkracht zorgvuldig had aangelegd en waar mijn vader geen weet van had.

In mij groeide de twijfel aan wie ik was en of ik ook maar iets van waarde had. Hierdoor kwam ik nooit op het VWO of gymnasium terecht. Een goede familievriend van ons heeft een vergelijkbaar neurologisch profiel, maar omdat hij andere leerkrachten op zijn pad ontmoette, was een academische studie iets wat geen onmogelijkheid bleek.
Voor mij bestond gelukkig de lange weg, via het mbo, hbo en de praktijk, voordat ik academisch kon studeren en eindelijk voelde dat ik ergens aangekomen was waar ik me minder de outcast voelde.

voedselovergevoeligheid

Mijn neurologische profiel valt onder neurodivergentie (HSP, DCD, dyslectisch en een intelligentieprofiel dat ook niet doorsnee is). Daarnaast heb ik een aangeboren bindweefsel aandoening die resulteert in spier en peeszwakte, chronische vermoeidheid, luchtweg- en andere infecties, slechthorendheid en darmproblemen.
Uiteindelijk ontwikkelde ik door de darmzwakte en neurologische kwetsbaarheid een totale voedselovergevoeligheid; iets wat artsen overigens ook niet erkende voordat de bindweefsel aandoening ver in mijn volwassen leven werd ontdekt.

Buitengewoon

Ondanks mijn dyslectie hield ik altijd van schrijven. Schrijven vormt, net als het blijven vragen, een natuurlijke kwaliteit bij DCD, en mijn hoge emotionele intelligentie en sterke morele kompas (zoals uit testen bleek) horen weer bij HSP. Je moet mensen niet labelen zeggen tegenstanders van de DSM en daar ben ik het gedeeltelijk mee eens. Maar voor mij was ik blij met de diagnostische erkenning. Ik kon mezelf hierdoor beter duiden. Ik zie het overigens allemaal niet als een stoornis maar meer als iets waarmee je kan werken. We hebben allemaal aspecten die neurologisch bepaald zijn; zelfs neurotypische mensen. De aspecten maken je compleet.

Samengevat blijkt dat ik naast kwetsbare aspecten én uitdagingen ook krachten en kwaliteiten bezit die ik aanvankelijk niet kon zien, en dat maakt mij voor sommigen ongewoon. Je kan ook zeggen buitengewoon, wat positiever klinkt. Dat zie ik overigens niet als bijzonder; ik merk na ruim twintig jaar als psychosociaal therapeut te werken dat het meerendeel van de cliënten ook buitengewoon en daardoor vaak kwetsbaar zijn. Iedereen is een combinatie van kwaliteiten en kwetsbaarheden en daardoor buitengewoon.

Maskeren

Sommige mensen zijn beter in staat hun kwetsbaarheden te verbloemen, vaak zelfs voor zichzelf. Sommigen zijn geboren en opgegroeid in een omgeving die open stond en stimulerend was voor de unieke presentatie van iemands persoonlijkheid. Acceptatie van het buitengewone, dat is denk ik waar het hier echt om gaat. In mijn situatie maakte dit mijn leven en denken in het verleden, soms rauw, en gaf het veel twijfel. Inmiddels ben ik steeds beter om te staan voor wie ik ben. Alhoewel dat in een intolerante omgeving soms beter voelt om niet alles van mezelf te tonen.

Gelukkig bestaat er therapie en dat helpt bij het accepteren van je leven en verwerken van opgelopen trauma’s. Nu ervaar ik mijn aspecten als rijk en het geeft me compassie met de ander die zichzelf als anders ervaart en hierdoor schade opliep. Je bent niet stuk weet ik nu maar je bent een heel mens met aspecten die anderen soms niet helemaal begrijpen of waar anderen niet voor open staan of zich niet voor open willen stellen.

Paul Feyerabend

Pas jaren na mijn studie filosofie ontdekte ik de wetenschapsfilosoof Paul Feyerabend. Hij noemde zichzelf ‘wetenschappelijk anarchist’. Dogma’s daar doet hij niet aan en methodische dwang of gesloten systemen dat ziet hij als intellectuele verstikking. Bovenal past discriminatie van andersdenkenden en lerende mensen daarin niet.

Zo probeer ik ook te bloggen: over voeding, gezondheid, therapie, neurodivergentie en levensvragen, vanuit mijn persoonlijke blik op de wereld. Daarom kies ik voor de essayvorm. Essey betekend poging. Het zijn pogingen om ruimte te scheppen in een wereld waar te veel mensen alles in hokjes willen stoppen. Ik zie liever mensen uit hun hokjes stappen en accepteren dat wat ze altijd geloofde misschien minder waar is dan ze veronderstelde.

“The only principle that does not inhibit progress is: anything goes.”
– Paul Feyerabend, Against Method (1975).

Bloggen in de zon.